<title_newspaper="Życie Warszawy">
<title_article="Wielkość Oświecenia">
<author_1="prof. dr Bogusław Leśnodorski">
<author_2="">
<language="pl">
<style="press">
<year="1951">
<month="3">
<date="1951-03-18">
<period="d">
<status="1_obieg">
<support="paper">
Tylko że mowa tu o okresie, który jeszcze w łonie formacji feudalnej znaczył się narastaniem nowych sił społecznych, narastaniem tego, co nazywamy układem kapitalistycznym, wzmożeniem ruchu mieszczaństwa na terenie jedynego wielkomiejskiego ośrodka, jakim była Warszawa, zaostrzeniem się walki klasowej mas chłopskich, występujących przeciw uciskowi i wyzyskowi feudałów.
Mowa tu o czasach, które w naszych dziejach zapisały się trwale jako etap rozwojowy wpierw umiarkowanego jeszcze ruchu reformatorskiego, później, szczególnie w toku Insurekcji Kościuszkowskiej, ruchu rewolucyjnego plebejuszów warszawskich. Mowa wreszcie o okresie, który zasłynął — i słusznie — jako przełom w umysłowości, jako odrodzenie do nowego życia — ściśle powiązanego z przemianami społeczno-ekonomicznymi i z walką o niepodległość — literatury, nauki i oświaty oraz sztuk pięknych. Okres to bojowej literatury politycznej i publicystyki, pierwszej sceny narodowej Wojciecha Bogusławskiego i pierwszej biblioteki publicznej Załuskich w Warszawie, okres gruntowny reformy Wszechnicy Jagiellońskiej i przetworzenia się w uczelnię służącą — w myśl nakazów postępu społecznego i rzetelnie pojętego patriotyzmu — przebudowie kraju.
Naczelne zadanie nauki
Sesja naukowa, poświęcona problemom polskiego Oświecenia, zgromadziła z górą 200 uczestników spośród naukowców zajmujących się okresem drugiej połowy XVIII wieku, nauczycielstwa szkół średnich z całego kraju i przedstawicieli kół naukowych młodzieży akademickiej. Jako pierwszą ważną jej cechę należy wymienić skupienie na jednej sali obrad specjalistów z wszystkich gałęzi nauki historycznej (tzw. historii politycznej, gospodarczej, prawa, sztuki) i literaturoznawstwa. Zorganizowały ją łącznie dwie instytucje: Polskie Towarzystwo Historyczne i Instytut Badań Literackich w ramach prac I Kongresu Nauki Polskiej.
Powiązanie zaś sesji z pracami I Kongresu Nauki Polskiej postawiło na sesji zupełnie wyraźnie naczelne zagadnienia polskiej nauki, tyle, że na konkretnym, omawianym tu odcinku: zagadnienia gruntownej krytyki dotychczasowej historiografii mieszczańskiej, pełnej przeinaczeń, idealistycznych obrazków i — zwłaszcza na odcinku sprawy chłopskiej i mieszczańskiej — poważnych zaniedbań i przemilczeń.
</support>
</status>
</period>
</date>
</month>
</year>
</style>
</language>
</author_2>
</author_1>
</title_article>
</title_newspaper>